พระสมเด็จบางขุนพรหม พิมพ์ปางไสยาสน์ หลังตรายาง กรุงเทพฯ (Phra Somdej Bang Khun Prom)

พระสมเด็จบางขุนพรหม พิมพ์ปางไสยาสน์ (พระนอน) เป็นหนึ่งในพิมพ์พิเศษที่หายาก พบทั้งในกรุเก่าและกรุใหม่ (เปิดกรุ 2500) มีพุทธลักษณะพระพุทธปางไสยาสน์ พระพักตร์สวยงาม รายละเอียดเส้นสายพระเกศ สังฆาฏิ และผ้าสบงคมชัด มักพบคราบกรุสีน้ำตาลอ่อนหรือผิวฝ้าขาว เนื้อหนึกแกร่ง จัดเป็นพระสมเด็จฯ สายรองที่ทรงคุณค่าและเป็นที่นิยม

จุดสังเกตสำคัญ (พิมพ์ไสยาสน์กรุบางขุนพรหม)
- พิมพ์ทรง เป็นพิมพ์พระนอนที่คมชัด มีลายละเอียดพระพักตร์ พระเกศ ชัดเจนกว่าพิมพ์ไสยาสน์ของวัดระฆังบางองค์
- เนื้อหา เนื้อปูนเปลือกหอยมักมีความแห้งหนึก แกร่ง หากเป็นกรุเก่าจะมีคราบกรุจับแน่น และมักพบรอยรูพรุนเข็มจากการหดตัว
- ด้านหลัง อาจพบรอยตรายาง สำหรับกรุใหม่ 2500 หรือหลังเรียบรอยปริแยก

พระสมเด็จบางขุนพรหม สร้างขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2413 โดย สมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พรหมรังสี) ตามคำขอของเสมียนตราด้วง เพื่อบรรจุในองค์เจดีย์ใหญ่ วัดใหม่อมตรส (วัดบางขุนพรหม) เพื่อสืบทอดพระพุทธศาสนา มีการเปิดกรุอย่างเป็นทางการในปี พ.ศ. 2500

ประวัติและรายละเอียดการสร้างที่สำคัญ

1. วัตถุประสงค์และการจัดสร้างในราวปี พ.ศ. 2413 เสมียนตราด้วง ต้นตระกูลธนโกเศศ ได้ทำการบูรณปฏิสังขรณ์ วัดบางขุนพรหม (ปัจจุบันคือวัดใหม่อมตรส) และได้กราบบังคมทูลขออนุญาต สมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พรหมรังสี) สร้างพระเครื่องจำนวน 84,000 องค์เท่ากับพระธรรมขันธ์ เพื่อบรรจุไว้ในพระเจดีย์ใหญ่

2. มวลสารและพิมพ์ทรง
- มวลสาร: ผสมด้วยผงวิเศษ 5 ประการ (ผงปถมัง, อิธะเจ, มหาราช, พุทธคุณ, ตรีนิสิงเห) รวมกับปูนเปลือกหอย ข้าวสุก กล้วย เกสรดอกไม้ และน้ำมันตังอิ๊ว
- แม่พิมพ์: ออกแบบและแกะพิมพ์โดยช่างสิบหมู่ (ช่างหลวง) ควบคุมการสร้างโดย หลวงวิจารเจียรนัย โดยมีการแยกพิมพ์หลักๆ ออกเป็น 9-10 พิมพ์นิยม เช่น พิมพ์ใหญ่, พิมพ์เส้นด้าย, พิมพ์ทรงเจดีย์, พิมพ์เกศบัวตูม และพิมพ์ฐานแซม

3. การเปิดกรุพระ
- กรุเก่า (พ.ศ. 2425 - 2459): มีการลักลอบเปิดกรุโดยการใช้ดินเหนียวหย่อนลงไปติดพระ (ตกเบ็ด) นำขึ้นมา พระกลุ่มนี้ส่วนใหญ่อยู่ด้านบนจึงสวยงาม คราบกรุบาง และพิมพ์ทรงคมชัด
- กรุใหม่ (พ.ศ. 2500): ทางวัดและคณะกรรมการได้ทำการเปิดกรุอย่างเป็นทางการ เนื่องจากองค์พระเจดีย์ชำรุดทรุดโทรม พระที่ได้มีจำนวนประมาณ 3,000 องค์ ส่วนใหญ่จะมีคราบกรุจับหนาแน่น และทางวัดได้นำตรายางรูปเจดีย์มาประทับไว้ด้านหลังองค์พระ

พระสมเด็จบางขุนพรหม (กรุวัดใหม่อมตรส) มีพิมพ์ที่ได้รับการจัดหมวดหมู่และยอมรับอย่างเป็นทางการทั้งหมด 16 พิมพ์ โดยแบ่งออกเป็นพิมพ์มาตรฐานทั่วไป (พิมพ์นิยม) และพิมพ์พิเศษที่มีจำนวนการพบน้อย สามารถแบ่งกลุ่มหลักๆ ของพิมพ์ทั้งหมดได้ดังนี้

พิมพ์มาตรฐาน (นิยม) ทั่วไป มีทั้งหมด 9 พิมพ์หลัก
- พิมพ์ใหญ่
- พิมพ์ทรงเจดีย์
- พิมพ์ฐานแซม
- พิมพ์เกศบัวตูม
- พิมพ์เส้นด้าย
- พิมพ์สังฆาฏิ
- พิมพ์ฐานคู่
- พิมพ์อกครุฑ
- พิมพ์ปรกโพธิ์

พิมพ์พิเศษและพิมพ์อื่นๆ นอกจากนี้ยังมีการจัดแบ่งย่อยและพิมพ์พิเศษตามการค้นพบในกรุ ซึ่งรวมถึงพิมพ์ไสยาสน์, พิมพ์จันทร์ลอย, พิมพ์คะแนน, พิมพ์เส้นด้ายใหญ่, พิมพ์เส้นด้ายเล็ก, พิมพ์เกศบัวตูมเล็ก, พิมพ์จอมพล,พิมพ์ฐานสิงห์ และพิมพ์ฐานแซมลึก โดยพิมพ์ยอดนิยมที่มีมูลค่าสูงและหายากที่สุดในปัจจุบันคือ พิมพ์ปรกโพธิ์ (พบเพียงหลักสิบองค์) และ พิมพ์ใหญ่

พุทธคุณขององค์พระนั้นเทียบเท่ากับ พระสมเด็จวัดระฆังฯ ซึ่งสร้างโดยสมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พรหมรังสี) โดยแต่ละพิมพ์มักจะให้คุณสมบัติเด่นที่ต่างกันเล็กน้อย
- ด้านอำนาจ วาสนา และบารมี: พระสมเด็จบางขุนพรหม พิมพ์ใหญ่ ช่วยหนุนนำเรื่องตำแหน่งหน้าที่การงาน ยศถาบรรดาศักดิ์ เหมาะสำหรับผู้บริหาร ข้าราชการ หรือผู้ที่ต้องการให้คนหมู่มากยำเกรง
- ด้านคงกระพันชาตรี แคล้วคลาด: พระสมเด็จบางขุนพรหม พิมพ์ทรงเจดีย์ มีชื่อเสียงมากในด้านประสบการณ์รอดพ้นจากอุบัติเหตุและภัยอันตราย
- ด้านเมตตามหานิยม ค้าขาย: พระสมเด็จบางขุนพรหม พิมพ์เส้นด้าย และพิมพ์อื่นๆ ได้รับการกล่าวขานว่าเป็นเลิศด้านเสน่ห์ ผู้คนเมตตาเอ็นดู เหมาะแก่การทำธุรกิจ

ประสบการณ์ปาฏิหาริย์ที่โด่งดังที่สุดแบ่งได้เป็น 3 เหตุการณ์หลักๆ ได้แก่
- อภินิหารในคราวเปิดกรุ (พ.ศ. 2500): เหตุการณ์สำคัญเกิดขึ้นในพิธีเปิดกรุใหญ่ โดยมีเจ้าหน้าที่ ทหาร และตำรวจล้อมรอบเจดีย์อย่างแน่นหนา ปรากฏว่าภายในเจดีย์มีสภาพมืดทึบ อบอ้าว และหายใจไม่ออก แต่เมื่อนำพระสมเด็จฯ ออกมา กลับพบว่าองค์พระแห้งสนิท สวยงาม ไม่มีคราบความอับชื้น อีกทั้งยังมีปรากฏการณ์ที่เล่าขานกันว่า พระบางส่วนเกิดการจับตัวกันแน่นจนต้องใช้เหล็กแซะออก ซึ่งถือเป็นความมหัศจรรย์ของการสร้าง
- ปาฏิหาริย์อยู่ยงคงกระพัน (ประสบการณ์ผู้ใช้จริง): มีเรื่องเล่าในอดีตเกี่ยวกับผู้ที่ห้อยพระสมเด็จบางขุนพรหมว่า เมื่อเกิดอุบัติเหตุร้ายแรง เช่น รถพลิกคว่ำหรือถูกลอบทำร้าย ร่างกายกลับไม่ได้รับอันตรายถึงชีวิต มีเพียงรอยฟกช้ำหรือรอยถลอกเท่านั้น แสดงให้เห็นถึงอานุภาพด้าน คงกระพันชาตรี และ แคล้วคลาด
- ความศักดิ์สิทธิ์ด้านธุรกิจและเมตตามหานิยม: พ่อค้าแม่ค้าและนักธุรกิจในอดีตจนถึงปัจจุบันมักพกพาองค์พระไว้ติดตัว เพื่อเสริมสร้างเสน่ห์ เมตตา มหานิยม ช่วยให้การค้าขายเจริญรุ่งเรือง เจรจาธุรกิจราบรื่น และป้องกันสิ่งอัปมงคล